Emulsja

Przez mechaniczne zmieszanie tłuszczu - w tym przypadku oleju - z wodą, otrzymamy mętną ciecz (zawiesinę cząstek oleju w wodzie), która bardzo szybko rozpadnie się na olej i wodę.
Gdy do wody dodamy substancję rozpuszczalną w wodzie i dającą jej lepkość (np. klej), to mechanicznie zmieszane cząstki nie będą się rozpadały.
Emulsją nazywamy mechaniczne zmieszanie substancji rozpuszczalnych w wodzie z substancjami nierozpuszczalnymi w wodzie.
Emulsje dzielą się na naturalne i sztuczne.
Naturalne to:

• mleko,
• jajko,
• soki różnych roślin.

Niektóre z nich, jak np. żółtko jajka, odznaczają się dużą trwałością.
Emulsje sztuczne mogą być dwojakiego rodzaju:

• Olej w wodzie:Zewnętrzną fazą takiej emulsji jest woda i woda zapewnia rozrzedzanie tej emulsji. Gęstość takiej emulsji zależy od koncentracji fazy wewnętrznej (oleju) i od stopnia jej rozdrobnienia (dyspersji), co można regulować.
• Woda w oleju:Zewnętrzną fazą tej emulsji jest olej lub żywica. Ten typ emulsji nie jest rozpuszczalny w wodzie.

Typ emulsji zależy od emulgatora i jego koncentracji.
Emulgatory zwilżające się w wodzie dają emulsję typu pierwszego.
Emulgatory zwilżające się olejnie dają typ emulsji drugiej.
Na ogół ten ze składników emulsji tworzy zewnętrzną fazę, w którym łatwiej rozpuszcza się emulgator. Na przykład mydła dobrze rozpuszczalne w wodzie dają emulsję typu pierwszego.
Do emulsji, których nie rozcieńcza się wodą (typ drugi), nadają się barwniki hydrofobowe (zagęszczające na swojej powierzchni emulsję wody w oleju) takie jak: sadze czy minia.
Do emulsji typu pierwszego (rozcieńczanych wodą) nadają się pigmenty hydrofilowe - zagęszczające cząsteczki oleju w wodzie. Należą tutaj takie barwniki jak ugry, ultramaryna czy żółty kadm.
Jako emulgatory występują w temperze:

• klej,
• kazeina,
• białko i żółtko jajka,
• guma arabska,
• tragant,
• klej mączny (klajster),
• mydło (mydło posiada dużą siłę emulgującą i może służyć jako dodatek do słabszych emulgatorów, jak np. guma arabska, tragant).

Amoniak i inne rozpuszczalniki kazeiny również są pomocne w tworzeniu emulsji.
Silne alkalia bardzo energicznie emulgują, lecz należy ich unikać ze względu na barwniki wrażliwe na połączenia z nimi.
Olej łatwiej emulguje niż werniks. Oleje utlenione (czyli zagęszczone na powietrzu) mają dużą skłonność do tworzenia emulsji nawet z samą wodą.
Przygotowując emulsję należy przestrzegać dokładnie proporcji i używać w miarę silnego emulgatora. W przeciwnym razie emulsja szybko ulegnie rozkładowi.
Rozłożeniu słabszych emulsji (np. gumy arabskiej) sprzyja ciepło i dodatek spirytusu.
Emulsje mocniejsze są odporne na ciepło, ale od spirytusu rozkładają się.
Emulsja z olejem jest elastyczniejsza niż czysto jajowa i daje się grubiej nawarstwiać.
W wyschniętej sztucznej emulsji cząsteczki oleju znajdują się w rozdrobnieniu i nie podlegają takiemu procesowi jak w czystej technice olejnej. Służą jedynie jako utrwalacze tempery.