Ogólne wiadomości o olejach mających zastosowanie w malarstwie

Wszystkie oleje roślinne dzielą się na:

• schnące,
• półschnące,
• nieschnące.

Oleje stosowane w malarstwie możemy podzielić na dwie grupy:
1. Oleje schnące, tłuste, otrzymywane z nasion różnych roślin i należące do tłuszczów pochodzenia roślinnego, np. olej lniany, makowy, orzechowy.
2. Olejki lotne nie należące do tłuszczów.

Oleje schnące

Mają zdolność wysychania i utwardzania się na powietrzu. Dzięki temu mogą spełniać rolę spoiwa w malarstwie.
Do olei schnących należy olej lniany i konopny. Zawierają one dużo kwasu linolenowego i utleniają się na powietrzu.

Oleje półschnące:

• bawełniany,
• kukurydziany,
• makowy,
• słonecznikowy,
• sojowy.

Zawierają dużo kwasu linolowego.

Oleje nieschnące:

• migdałowy,
• rycynowy,
• kokosowy,
• palmowy,
• fistaszkowy,
• rzepakowy,
• oliwkowy,
• sezamowy.

Zawierają dużo kwasu olejowego.
W malarstwie najpopularniejszymi olejami są:

• lniany,
• orzechowy,
• makowy.

Są to nielotne, bezbarwne lub zabarwione gęste ciecze, nie łączące się z wodą i nie rozpuszczające się w niej. Lżejsze od wody, wypływają na wierzch.
W spirytusie rozpuszczają się z trudem, łatwo natomiast w eterze, siarkowodorze, chloroformie i olejkach lotnych.

Oleje roślinne

Składają się, podobnie jak tłuszcze roślinne, z węgla, wodoru i tlenu.
Pod względem chemicznym to związki bardzo złożone, których ważniejszym składnikiem są związki kwasów tłuszczowych z gliceryną, w związku z czym oleje te noszą nazwę glicerydów.
Glicerydy w pewnych warunkach tworzą mydła i wyzwalają glicerynę, dlatego też oleje te nazywamy „zmydlającymi się”.

Olejki lotne

Są to oleje nie zmydlające się. Składem swoim należą głównie do węglowodorów.
Niektóre ulatniają się na powietrzu bez reszty, inne tylko częściowo. Częściowo również utleniają się i tworzą ciało stałe.
Do olejów ulatniających się bez reszty należą produkty pochodzące od nafty i smoły pogazowej (benzen, toluol, ksylen, tetralina, dekalina). Większość z nich należy do substancji mało aktywnych chemicznie (oleje mineralne).
Oleje lotne, do których należy terpentyna (francuska), olej balsamu kapajskiego, oleje kopolowe i bursztynowe, częściowo tylko ulatniają się, częściowo zaś utleniają się i wysychają. Są to terpeny - ciała chemicznie aktywne.
Do olejów lotnych należą też oleje będące mieszaniną węglowodorów rzędu terpenów z pewnymi związkami tlenowymi:
olejki rozmarynowe,

• spikowe,
• lawendowy,
• goździkowy,
• balsam elemi.