Technika olejna należy do bardzo starych, ale brak precyzyjnych informacji, od kiedy znalazła szersze zastosowanie.
Pierwsza wzmianka o tej technice pochodzi z X w.
W średniowieczu znana była technika olejna na czystym oleju, ale nie
była popularna i stosowana tylko w malarstwie dekoracyjnym albo jako
laserunki w temperze.
Olej nie realizował problematyki ówczesnej techniki malowania, która oparta była o spoiwo wodne mające najdawniejsze tradycje.
Olej jakiego używano był długoschnący i nadawał inny charakter
malowidłu. Charakter, do którego nie byli przyzwyczajeni malarze
wychowani w tradycji techniki klejowej lub temperowej.
Dopiero w XV w. Jan van Eyck opracował olej w ten sposób, że zbliżył go do techniki wodnej.
Opracowanie to polegało na dodaniu do oleju lotnych olejków, które go
rozrzedzały oraz na wprowadzeniu sykatyw (glejta ołowiana), które
przyspieszały wysychanie.
Malarstwo van Eycka i jego kręgu było jednak naznaczone piętnem
techniki opartej na spoiwie wodnym, tak silna była moc wielowiekowej
tradycji. Dopiero znacznie później, u włoskich malarzy, technika olejna
staje się techniką samodzielną, pozbawioną dawnych naleciałości.
Wraz z zapanowaniem techniki olejnej, zaczyna się nowa era
w malarstwie. Spoiwo olejne przyczyniło się najbardziej ze wszystkich
spoiw do rozwoju malarstwa.
W XVIII w. razem z upadkiem sztuki następuje upadek techniki malarskiej.
Dobre, stare metody malarskie idą w zapomnienie, ale technika olejna
nadal stoi na czele i jest stosowana nawet w malarstwie monumentalnym.
W XIX w. poznano złe strony techniki olejnej, szczególnie w malarstwie ściennym.
W malarstwie monumentalnym zaczyna się powrót do fresku, a także
powstają próby nowych technik ściennych (np. stereochromia oparta na
szkle wodnym).
W malarstwie sztalugowym usiłowania idą w kierunku nowych metod. Zaczyna być stosowana nowoczesna tempera emulsyjna.
Współczesne malarstwo stanęło przed dylematem: zachować technikę olejną
wraz z jej wadami i zaletami, czy też poszukiwać nowej techniki,
bardziej odpowiadającej aktualnemu sposobowi malowania.