Techniki malarskie na tynk

Technika olejna

Najmniej odpowiednia dla tynku. Olej rozkłada się od wapna i soli alkalicznych zawartych w tynku. Poza tym pozbawia ściany oddychania.
Farby olejne ciemnieją i żółkną szybko na słabo oświetlonych partiach architektonicznych. Błyszcząca powierzchnia olejnej warstwy malarskiej odbija światło i jest źle widzialna.
Technika olejna w malarstwie ściennym była stosowana jeszcze w XII w., lecz dość rzadko.
W renesansie stosowano ją częściej (Leonardo, Ghirlandaio, Poloindo).
Ażeby zabezpieczyć olejną warstwę malarską przed działaniem wilgoci ścian, niektórzy z mistrzów renesansu dodawali żywic. Były to jednak eksperymenty, za które drogo zapłacono, gdyż dzieła wykonane w renesansie tą techniką bardzo źle się zachowały („Ostatnia Wieczerza” Leonarda w klasztorze Santa Maria della Garcia w Mediolanie).

Technika klejowa

Najbardziej popularna, szczególnie we Włoszech ze względu na suchy klimat.
Jako spoiwa używa się kleju zwierzęcego. Ażeby klej stolarski nie tężał, opracowuje się go z pewną ilością gaszonego wapna: gotuje się roztwór kleju z 4% roztworem gaszonego wapna.
Najmniej stężony roztwór kleju (6%) nadaje się do malowania ornamentów.
Najbardziej stężony roztwór kleju (20%) do malowania postaci.
Przed malowaniem tynk gruntuje się jak wyżej. Można też gruntować odtłuszczonym mlekiem.
Stosuje się też grunt z kleju, kredy i wody. Klejówka jest jednak nieodporna na wilgoć zawartą w powietrzu, gdyż klej traci od wilgoci siłę wiążącą.

Tempera

Do malowania ścian najbardziej odpowiednia jest pod względem trwałości tempera jajowa i kazeinowa.
Cennino Cennini stawia temperę ponad technikę klejową i olejną. Tempera była bardzo popularna w średniowieczu i renesansie, na równi z freskiem.
Często, ze względu na utrudniony sposób malowania fresków, stosowano technikę mieszaną: freskowo-temperową.
W zależności od zestawu spoiwa, tempera ma różną moc i w związku z tym rozmaicie zakrywa pory tynku. Jednak nawet bardzo mocna tempera znacznie słabiej pokrywa pory niż olej.
Spoiwo temperowe należy zawsze używać świeże i dlatego nie jest wskazane używanie do malarstwa ściennego farb gotowych. Najlepiej jest przygotowywać wszystko własnoręcznie.
W temperze można stosować następujące barwniki:

• biel cynkową,
• ugry wszystkich odcieni,
• żółcień neapolitańską,
• kadmy,chrom czerwony,
• czerwienie żelazne,
• ziemię zieloną,
• zieleń chromową,
• zieleń kobaltową,
• sienę,
• umbrę,
• marsy,
• ultramatynę,
• kobalt niebieski,
• czerń winną.

(Biel cynkowa lepiej zachowuje się w temperze niż w oleju. Umbra potrzebuje większej ilości spoiwa i długo rozmywa się wodą. Często rozkłada emulsję kazeinową.)

Tempera jajowa

Należy tutaj tempera renesansowa opisana przez Cenniniego.
Składa się ona z:

• całego jajka,
• małej ilości soku figowego
• i rozwodnionego wina w ilości równej objętości jajka.

Ciała białkowe: białko jajka, kazeina, klej zwierzęcy i inne, mają zdolność tworzenia stałych związków chemicznych z wapnem (albuminaty wapna) i należą do związków nierozpuszczalnych w wodzie. Dlatego też tempera jajowa położona na tynku suchym lecz niewystałym, zawierającym jeszcze związki wapnia, nie psuje się, tylko jeszcze bardziej utrwala wchodząc w związek z wapnem. Natomiast na ścianach wilgotnych, nie zawierających związków wapnia, jajko zagniwa i psuje się.
Tempera z całego jajka nie jest taka mocna jak z samego żółtka lub ze sztucznej emulsji. Odznacza się lekkością tonu i zbliżona jest do fresku. Nie zakrywa porów tynku, po wyschnięciu jaśnieje.

Tempera jajowa ze sztuczną emulsją

Jest to tempera mocniejsza. Składa się z:

• całego jajka,
• gotowanego oleju (½ objętości jajka),
• octu lub spirytusu (½ objętości jajka).

Jeżeli dodaje się spirytusu zamiast octu, bierze się 1/4 objętości jajka, rozcieńcza się go z wodą i dodaje 1 g sody do picia.

Tempera kazeinowa

Świetnie się nadaje do tynku. Można stosować różne zestawy i rodzaje tej tempery, lecz należy unikać zbyt mocnej. Używa się takich samych zestawów jak do malarstwa sztalugowego:

• 50 g kazeiny,
• 20 g boraksu (lub 5 g sody albo amoniaku),
• 280 cm3 wody.

Taki roztwór kazeiny może emulgować równą sobie ilość oleju. Lepiej dodawać nieco mniej oleju (1 : 2/3).
Tempera ta wysycha prędzej niż jajowa (olej jajowy zawarty w żółtku długo schnie) i staje się nierozpuszczalna w wodzie.